[2017-10-20]
Nowy model instytucjonalny polskiej administracji rolnej - KOWR

Wraz z dniem 01 września 2017 r., na podstawie art. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa z dnia 10 lutego 2017 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 624 z późn. zm.) w zw. z art. 21 w zw. z art. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa z dnia 10 lutego 2017 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 623 z późn. zm.) utworzony został Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR). Utworzenie KOWR jest częścią dużych zmian w ramach polskiej administracji rolnej, przede wszystkim o charakterze instytucjonalnym, które zostały wprowadzone w trzech pierwszych kwartałach 2017 r.

 

W stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2017 r. na polski system agencji rolnych składały się trzy podmioty: Agencja Rynków Rolnych (ARR), Agencja Nieruchomości Rolnych (ANR) oraz Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR). Zakres zadaniowy każdego z podmiotów był różny: ARiMR nominalnie była agencją płatniczą, choć nie obejmowała swoimi kompetencjami wszystkich czynności płatniczych administracji rolnej, ARR miała kompetencje mieszane, tj. stymulacyjno – organizatorsko – płatnicze, zaś ANR zajmowała się głównie czynnościami wykonawczymi w zakresie polityki państwa dotyczącej gospodarowania nieruchomościami rolnymi.

 

Powyższy stan rzeczy został poddany jednoznacznej krytyce m. in. w Ocenie skutków regulacji ustaw: o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa i  Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa z dnia 29 lipca 2017 r., gdzie stwierdzono, że „Obecna struktura instytucjonalnego wsparcia rolnictwa i obszarów wiejskich (…) nie zapewnia efektywnej realizacji koncepcji wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich w Polsce.”.

 

Pośrednio wskazano również na zawyżone koszty funkcjonowania obecnej struktury administracji rolnej, jak również na zawyżoną liczbę etatów w ramach tej administracji, gdyż w ramach ww. Oceny skutków regulacji przyjęto, że nowy model organizacji administracji rolnej, przy jednoczesnym wykonywaniu dotychczasowych zadań tej administracji, pozwoli na uzyskanie oszczędności w ciągu 10 lat na kwotę 1,095 mld zł, zaś zamiast dotychczasowych 3000 etatów w ramach ARR i ANR wystarczające okaże się 2000 etatów, w tym 1778 w obrębie KOWR i dodatkowe 322 w obrębie ARiMR.

 

Krytyce poddawana była również nieadekwatna struktura organizacyjna ARR, która miała swoje oddziały terenowe wyłącznie w niektórych miastach wojewódzkich (z wyj. woj. pomorskiego – Gdynia), gdzie w związku z zaistniałym stanem rzeczy kontakt osobisty rolnika z ARR wiązał się dla niego najczęściej z dodatkowymi kosztami transportu.

 

Przyjęty model zmiany doprowadził do sytuacji, gdzie w miejsce ARR i ANR powołano nową instytucję w postaci KOWR, który przejął kompetencje obu agencji z wyłączeniem kompetencji płatniczych ARR, które zostały przejęte przez ARiMR. Model docelowy sprowadza się do istnienia w ramach polskiej administracji rolnej dwóch podmiotów w postaci ARiMR – agencji płatniczej oraz KOWR – posiadającego status agencji wykonawczej.

 

25 października 2017 r. w Auli Kryształowej Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie nowy Dyrektor Generalny KOWR, Witold Strobel, na konferencji „Polskie rolnictwo dziś i jutro – szanse i zagrożenia”, w toku prelekcji zatytułowanej „Funkcjonowanie i zadania Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa” stwierdził, że jednym z celów KOWR na przyszłość jest m. in. przeprowadzanie programów pomocowych dotyczących edukacji i promocji w obrębie polskiego sektora rolniczego. Wcześniej, we wrześniu 2017 r., w KOWR powstał pion innowacji i rozwoju, którego celem jest realizacja zadań zakreślonych przez Radę Ministrów w ramach Strategii na rzecz odpowiedzialnego rozwoju (SOR). Częścią SOR jest Plan na rzecz odpowiedzialnego rozwoju, przyjęty uchwałą Rady Ministrów nr 14/2016 z dnia 16 lutego 2016 r., który w punkcie 13 „Głównych przedsięwzięć realizowanych przez Ministra Rozwoju we współpracy z właściwymi ministrami w ramach <>” mówi o „Aktywnym włączeniu Ministra Rozwoju w prace nad dokumentem programowym <> oraz współdziałanie z Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministrem Środowiska na rzecz szeroko rozumianego rozwoju obszarów wiejskich”.

 

W przedmiocie „Paktu obszarów wiejskich” wypowiadał się w dniu 23 października 2017 r. Minister Rolnictwa Krzysztof Jurgiel, który podczas V sesji kongresu „Europa Christi” w Senacie RP zobowiązał się do tego, że pakt – strategia dotycząca rozwoju wsi i rolnictwa – zostanie przedstawiony do końca 2017 r., a jego celem będzie wzmocnienie rolnictwa oraz poprawa życia na obszarach wiejskich.

 

Mając na uwadze bieżące zapowiedzi przedstawicieli administracji rolnej na szczeblu rządowym, jak również dotychczas przedsięwzięte działania w zakresie zmian instytucjonalnych polskiej administracji rolnej należy zważyć, że integracja organizacyjna kompetencji tej administracji dokonana w ramach ARiMR, a nade wszystko w ramach KOWR, może stanowić element wspomagający w zakresie planowanych działań intensyfikacji wsparcia dla rolnictwa i obszarów wiejskich.

 

Wyodrębnienie KOWR jako jednolitego podmiotu organizatorsko – zarządczego rynkiem rolnym w Polsce oraz ARiMR jako podmiotu dysponującego zdecydowaną większością kompetencji płatniczych w administracji rolnej (jedynej de facto agencji płatniczej) stanowi przejaw próby uporządkowania organizacji i kompetencji w obrębie polskiej administracji rolnej. W ramach powyższej koncepcji KOWR ma być instytucją zasadniczo wyłączoną z wszelkich zadań płatniczych, a do jego głównych celów ma zaliczać się m. in. realizacja, przy wykorzystaniu dostępnych narzędzi wpływu na rynek rolny oraz dysponowanych nieruchomości rolnych, art. 23 Konstytucji RP, który zakłada, że podstawą ustroju rolnego państwa jest gospodarstwo rodzinne. Do głównych celów KOWR zaliczyć należy także efektywny zarząd zasobami majątkowymi Skarbu Państwa przeznaczonymi na cele rolne oraz stabilizacja rynków rolnych w ramach mechanizmów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej. Parcelacja kompetencji pomiędzy ANR i ARR dawała mniejszą siłę oddziaływania na wyżej wymienione obszary oraz rodziła ryzyko braku odpowiedniej koordynacji działań na rzecz rolnictwa i obszarów wiejskich. Z tej perspektywy KOWR ma większe możliwości organizacyjne i majątkowe zintegrowanego wsparcia rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich, a ARiMR jako - de facto – jedyna agencja płatnicza ma większe możliwości finansowego wsparcia tych działań.

 

Zwrócić należy jednak przy tym uwagę, że – przykładowo – pion płatniczy administracji rolnej w innych państwach Unii Europejskiej jest zorganizowany nierzadko w inny sposób – w Zjednoczonym Królestwie funkcjonują aż cztery agencje płatnicze (the Rural Payments Agency (RPA), the Scottish Government Rural Payments & Inspections Directorate (SGRPID), the Welsh Government (WG) i the Department of Agriculture, Environment and Rural Affairs (DAERA) in Northern Ireland), zaś w Austrii w obszarze płatności działa jeden podmiot, wspomagany wszakże przez drugi, wyspecjalizowany w sprawach marketingu rolniczego (AgrarMarkt Austria, AgrarMarkt Austria Marketing GesmbH). Różnice w tym zakresie wynikają m. in. z silnych regionalizmów (Zjednoczone Królestwo), bądź określonego podziału administracyjnego w danym kraju (ustrój federalny Austrii), czy też z innej, sektorowej koncepcji organizacji niektórych obszarów administracji rolnej (Austria).


Pokaż wszystkie
Niniejsze opracowanie nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie informacji w nim zawartych bez wcześniejszego zasięgnięcia opinii Kancelarii.
 
Niektóre obszary niniejszej strony mogą wykorzystywać cookies, czyli małe pliki tekstowe wysyłane do komputera użytkownika.
Poprzez wspomaganie zbierania statystyk umożliwiają one jak najlepsze dopasowanie treści prezentowanych na stronie do Państwa potrzeb.
Szczegółowe informacje dostępne są w Polityce Cookies.     Ok, rozumiem.